Trong những năm gần đây, ngành logistics tại Việt Nam đang phát triển nhanh chóng, không chỉ vận chuyển đường biển nội địa – quốc tế còn ở tất cả các ngành khác (vận tải bộ, hàng không, đường sắt liên biên giới…) nhờ sự bùng nổ của thương mại điện tử, hoạt động xuất nhập khẩu và hệ thống cảng biển.
Tuy nhiên, một thực tế đáng lo ngại là nguồn nhân lực logistics hiện nay chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu của thị trường. Sự thiếu hụt lao động có chuyên môn đang trở thành rào cản lớn đối với sự phát triển bền vững của ngành dịch vụ quan trọng này. Hãy cùng đơn vị vận chuyển quốc tế NEU Thăng Long tìm hiểu chi tiết ngay sau đây.
Nhu cầu nhân lực logistics ngày càng tăng mạnh
Theo báo cáo của Hội đồng tư vấn kỹ năng nghề ngành logistics (LIRC), trong vài năm tới nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực logistics sẽ tiếp tục tăng nhanh. Dự báo trong khoảng 3 năm tới, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ logistics tại Việt Nam sẽ cần thêm khoảng 18.000 lao động chuyên môn.
Không chỉ riêng các doanh nghiệp logistics, nhiều doanh nghiệp sản xuất, thương mại và dịch vụ cũng cần đội ngũ nhân sự có kiến thức về logistics để tối ưu chuỗi cung ứng. Tổng nhu cầu nhân lực trong các lĩnh vực liên quan được dự đoán có thể lên tới hơn 1 triệu lao động.
Tuy nhiên, nguồn cung lao động hiện tại chưa theo kịp tốc độ phát triển của ngành. Theo đánh giá của các chuyên gia, nguồn nhân lực Logistics và Freight Forwarder mới chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu thực tế, khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình tuyển dụng.
Thiếu cơ sở đào tạo chuyên sâu về kỹ năng logistics
Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thiếu hụt nhân lực là số lượng cơ sở đào tạo chuyên ngành logistics còn hạn chế. Đặc biệt, các chương trình đào tạo kỹ năng thực hành như vận hành xe nâng trong kho bãi và cảng biển vẫn chưa được triển khai rộng rãi.
Theo bà Vũ Thị Hải Vân – Chủ tịch LIRC miền Bắc, hiện nay chỉ có một số ít cơ sở đào tạo và cấp chứng chỉ sơ cấp cho nghề lái xe nâng. Trong khi đó, nhu cầu tuyển dụng vị trí này tại các khu công nghiệp, cảng biển và trung tâm logistics lại rất lớn.
Nếu các trường nghề và trung tâm đào tạo có thể mở rộng chương trình đào tạo kỹ năng vận hành thiết bị như xe nâng, xe container hay quản lý kho, điều này sẽ góp phần giải quyết đáng kể bài toán thiếu hụt nhân lực cho các doanh nghiệp logistics và xuất nhập khẩu.
Hệ thống đào tạo logistics tại Việt Nam đang được mở rộng
Nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực ngày càng tăng, hệ thống giáo dục tại Việt Nam đã bắt đầu mở rộng các chương trình đào tạo liên quan đến logistics.
Tính đến tháng 10/2021:
- Có 49 trường đại học đào tạo ngành hoặc chuyên ngành logistics với tổng 4.100 chỉ tiêu tuyển sinh mỗi năm.
- Số sinh viên đang theo học ngành này ước tính khoảng 7.000 người.
Ở bậc đào tạo nghề:
- Có 54 trường cao đẳng đào tạo logistics với khoảng 3.560 chỉ tiêu tuyển sinh.
- Ngoài ra, 11 trường trung cấp cũng tham gia đào tạo với khoảng 2.815 học viên.
Mặc dù số lượng cơ sở đào tạo đã tăng lên đáng kể, nhưng chất lượng đào tạo và kỹ năng thực hành vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Đây là lý do khiến nhiều doanh nghiệp vẫn phải đào tạo lại nhân viên sau khi tuyển dụng.
Doanh nghiệp thiếu nhân lực có trình độ cao
Một vấn đề khác của thị trường lao động logistics tại Việt Nam là thiếu đội ngũ nhân sự quản lý và chuyên gia có trình độ cao.
Nhiều nhà quản lý trong ngành được đào tạo bài bản nhưng lại thiếu kinh nghiệm thực tế trong kinh doanh logistics hoặc chưa cập nhật kịp thời các xu hướng quản trị hiện đại. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu thay đổi nhanh chóng, việc thiếu kỹ năng quản lý và tư duy chiến lược sẽ ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.
Ngoài ra, ngành logistics hiện nay đang chịu tác động mạnh từ Cách mạng công nghiệp 4.0, với các công nghệ như:
- Tự động hóa kho bãi
- Trí tuệ nhân tạo trong quản lý chuỗi cung ứng
- Hệ thống quản lý vận tải thông minh
- Phân tích dữ liệu logistics
Do đó, nhân lực logistics không chỉ cần kỹ năng chuyên môn mà còn phải thành thạo công nghệ và tư duy quản trị hiện đại.
Tham khảo thêm: Xu hướng Logistics 2026 và chiến lược thích ứng cho doanh nghiệp Việt Nam
Nỗ lực nâng cao chất lượng đào tạo logistics
Trước những thách thức về nguồn nhân lực, nhiều chương trình hợp tác quốc tế đã được triển khai nhằm nâng cao chất lượng đào tạo.
Chính phủ Australia thông qua chương trình Aus4Skills đã hỗ trợ triển khai các khóa đào tạo nâng cao về chiến lược như:
- CBTA (Competency-Based Training and Assessment) – đào tạo và đánh giá dựa trên năng lực
- Australia Awards Short Course (AASC) – các khóa học ngắn hạn dành cho giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục nghề nghiệp
Các chương trình này tập trung vào việc kết nối chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, giúp chương trình đào tạo sát với nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
Theo các chuyên gia quốc tế, logistics là ngành mang tính toàn cầu, vì vậy chương trình đào tạo cần tham chiếu tiêu chuẩn quốc tế để đảm bảo nhân lực có thể làm việc trong môi trường đa quốc gia.
Mời bạn tham khảo thêm: Những ưu thế của vận tải đường biển nội địa
Chiến lược phát triển nguồn nhân lực logistics trong tương lai
Nhận thức được tầm quan trọng của nguồn nhân lực chất lượng cao, Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách nhằm nâng cao kỹ năng lao động.
Ngày 30/8/2021, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 1446/QĐ-TTg về chương trình thí điểm đào tạo và đào tạo lại nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
Mục tiêu của chương trình là:
- Nâng cao kỹ năng nghề cho người lao động
- Đào tạo lại nguồn nhân lực để thích ứng với công nghệ mới
- Tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo
- Nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia
Bên cạnh đó, việc phát triển hệ thống hội đồng kỹ năng ngành cũng được xem là một giải pháp quan trọng giúp định hướng đào tạo phù hợp với nhu cầu thị trường.
Lời kết
Vừa rồi, Công ty vận chuyển quốc tế tại Hà Nội NEU Thăng Long vừa cùng các bạn tìm hiểu về tình trạng thiếu hụt nhân lực trong ngành logistics đang trở thành thách thức lớn đối với nền kinh tế Việt Nam. Khi nguồn cung lao động chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu, việc đầu tư phát triển hệ thống đào tạo và nâng cao kỹ năng nghề là nhiệm vụ cấp thiết.
Trong tương lai, việc tăng cường hợp tác giữa nhà nước – doanh nghiệp – cơ sở đào tạo, cùng với việc áp dụng tiêu chuẩn đào tạo quốc tế, sẽ giúp Việt Nam xây dựng được nguồn nhân lực logistics chất lượng cao, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành logistics và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.