Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng bền vững và tối ưu hóa chi phí, vận chuyển hàng hóa nội địa bằng đường biển đang dần khẳng định vị thế là “trục xương sống” của ngành logistics. Với đường bờ biển dài hơn 3.260 km, Việt Nam sở hữu lợi thế tự nhiên tuyệt vời để phát triển phương thức vận tải này.
Bài viết dưới đây, NEU Thăng Long sẽ phân tích sâu về thực trạng và những dự báo xu thế vận chuyển đường biển nội địa trong năm 2026, giúp doanh nghiệp có cái nhìn chiến lược cho chuỗi cung ứng của mình.
Tại sao vận tải đường biển nội địa là lựa chọn hàng đầu?
Trước khi đi vào dự báo xu hướng cho năm 2026, chúng ta cần hiểu rõ những giá trị cốt lõi mà vận chuyển hàng hóa nội địa bằng đường biển mang lại so với đường bộ hay đường sắt:
- Tối ưu hóa chi phí: Đối với các lô hàng khối lượng lớn, hàng rời (than, quặng, nông sản) hoặc hàng container, chi phí vận chuyển đường biển thấp hơn từ 30-50% so với đường bộ cao tốc.
- Năng lực vận tải khổng lồ: Một con tàu container nội địa có thể chở bằng hàng trăm chiếc xe đầu kéo, giúp giảm áp lực đáng kể cho hạ tầng giao thông đường bộthông qua vận chuyển hàng hóa nội địa bằng đường biển.
- Độ an toàn cao: Hàng hóa vận tải đường biển ít bị rung lắc, va chạm và giảm thiểu tối đa rủi ro tai nạn giao thông so với vận tải bộ.
- Thân thiện với môi trường: vận chuyển hàng hóa nội địa bằng đường biểnlà phương thức phát thải khí nhà kính thấp nhất trên mỗi tấn hàng, phù hợp với xu hướng “Logistics xanh” toàn cầu.
Xu thế vận chuyển hàng hóa nội địa bằng đường biển năm 2026
Bước sang năm 2026, ngành vận tải biển nội địa Việt Nam được dự báo sẽ có những bước ngoặt quan trọng, chịu ảnh hưởng từ các chính sách quy hoạch hạ tầng và làn sóng công nghệ.
Sự lên ngôi của các “Siêu cảng” trung chuyển
Đến năm 2026, các dự án nâng cấp cảng biển tại Hải Phòng (Lạch Huyện) và Bà Rịa – Vũng Tàu (Cái Mép – Thị Vải) sẽ hoàn thiện các phân khu kết nối nội địa. Xu hướng gom hàng về các Hub lớn sẽ rõ rệt hơn.
Thay vì đi các tuyến nhỏ lẻ, hàng hóa nội địa sẽ được gom tại các cảng vệ tinh rồi chuyển về các siêu cảng này để tối ưu hóa tải trọng tàu, giúp giảm thời gian quay vòng tàu (turnaround time) khi vận chuyển hàng hóa nội địa bằng đường biển.
Đẩy mạnh vận tải đa phương thức (Sea-Road/Sea-Rail)
Năm 2026 sẽ chứng kiến sự kết hợp chặt chẽ hơn giữa vận chuyển hàng hóa nội địa bằng đường biển và các phương thức khác. Sự hoàn thiện của hệ thống vận tải đường bộ cao tốc Bắc – Nam và các tuyến đường sắt kết nối cảng biển sẽ tạo ra chuỗi logistics khép kín. Người gửi hàng chỉ cần một vận đơn duy nhất (Single Window) để chuyển hàng từ kho đến cảng và đến tay người nhận cuối cùng.
Chuyển dịch sang “Logistics xanh” và tàu nhiên liệu sạch
Dưới áp lực của các cam kết quốc tế về giảm phát thải (COP26), năm 2026 sẽ là thời điểm các hãng tàu nội địa bắt đầu chuyển đổi mạnh mẽ. Dự kiến sẽ có sự xuất hiện của các đội tàu sử dụng nhiên liệu sạch (LNG) hoặc các thiết bị xếp dỡ tại cảng chạy bằng điện.
Các doanh nghiệp sử dụng dịch vụ vận chuyển hàng hóa nội địa bằng đường biển xanh trong nước sẽ nhận được nhiều ưu đãi về thuế và phí từ chính phủ.
Số hóa toàn diện quy trình vận chuyển hàng hóa nội địa bằng đường biển
Dự báo trong năm 2026, việc khai báo thủ tục cảng vụ, theo dõi vị trí tàu (GPS) và quản lý container sẽ được thực hiện 100% trên nền tảng số. Công nghệ Blockchain sẽ được ứng dụng để bảo mật thông tin vận đơn và thanh toán, giúp loại bỏ các thủ tục giấy tờ rườm rà, giảm sai sót và tiết kiệm thời gian cho chủ hàng.
Có thểm bạn cũng quan tâm: Các loại hàng hóa không phù hợp vận chuyển đường biển nội địa
Những thách thức cần vượt qua
Mặc dù tiềm năng rất lớn, vận chuyển hàng hóa nội địa bằng đường biển trong năm 2026 vẫn phải đối mặt với một số rào cản:
- Hạ tầng kết nối: Một số cảng nội địa vẫn gặp khó khăn trong việc kết nối với đường bộ phía sau cảng, gây ra hiện tượng ùn ứ cục bộ.
- Sự cạnh tranh từ đường bộ: Khi các tuyến cao tốc Bắc – Nam thông suốt hoàn toàn, đường bộ sẽ rút ngắn thời gian vận chuyển, tạo áp lực lớn lên vận chuyển hàng hóa nội địa bằng đường biển về mặt tốc độ giao hàng.
- Đội tàu nội địa: Cần sự đầu tư mạnh mẽ hơn vào các đội tàu chuyên dụng (tàu container, tàu bách hóa) để thay thế các đội tàu cũ đã xuống cấp.
Lời khuyên cho doanh nghiệp chủ hàng năm 2026
Để tận dụng tối đa xu thế vận chuyển hàng hóa nội địa bằng đường biển trong năm 2026, doanh nghiệp cần:
- Lập kế hoạch sớm: Vì giao thông đườngbiển có thời gian hành trình lâu hơn đường bộ (khoảng 3-5 ngày cho tuyến Bắc – Nam), doanh nghiệp cần có kế hoạch sản xuất và tồn kho hợp lý.
- Lựa chọn đối tác Logistics uy tín: Ưu tiên các đơn vị có năng lực vận chuyển hàng hóa nội địa bằng đường biển đa phương thức và sở hữu nền tảng công nghệ theo dõi hàng hóa hiện đại.
- Quan tâm đến bảo hiểm hàng hóa: Dù an toàn nhưng môi trường biển có độ ẩm cao và hơi muối, việc mua bảo hiểm và đóng gói đúng tiêu chuẩn (chống ẩm, chống ăn mòn) là bắt buộc.
Lời kết
Năm 2026 hứa hẹn sẽ là năm bứt phá của vận chuyển hàng hóa nội địa bằng đường biển. Với sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng cảng biển và xu hướng số hóa, đây sẽ là giải pháp “vàng” giúp doanh nghiệp Việt giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.