Từ ngày 01/01/2022, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) chính thức có hiệu lực, mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu sang 15 nước thành viên, gồm 10 nước ASEAN và 5 đối tác là Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand. Để tận dụng ưu đãi thuế quan, doanh nghiệp cần hiểu rõ quy tắc xuất xứ hàng hóa theo hiệp định. Trong bài viết này, công ty vận tải đường biển tại Hà Nội NEU Logi xin giải đáp 9 vấn đề quan trọng liên quan đến quy tắc xuất xứ RCEP.
Cách xác định hàng hóa có xuất xứ RCEP
Hàng hóa được xác định có xuất xứ RCEP khi đáp ứng một trong các tiêu chí sau:
- Có xuất xứ thuần túy tại một nước thành viên.
- Được sản xuất hoàn toàn từ nguyên liệu có xuất xứ của một hoặc nhiều nước thành viên RCEP.
- Sử dụng nguyên liệu không có xuất xứ nhưng đáp ứng Quy tắc cụ thể mặt hàng tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư số 05/2022/TT-BCT.
Nguyên tắc cộng gộp trong Hiệp định RCEP
Theo Điều 7 Thông tư số 05/2022/TT-BCT, nguyên tắc cộng gộp cho phép nguyên liệu có xuất xứ từ một nước thành viên RCEP được công nhận là nguyên liệu có xuất xứ khi sử dụng để sản xuất hàng hóa tại nước thành viên khác. Toàn bộ trị giá của nguyên liệu này được tính khi xác định xuất xứ hàng hóa thành phẩm.
Ví dụ: Doanh nghiệp Việt Nam sử dụng nguyên liệu có xuất xứ từ Thái Lan, Australia hoặc Nhật Bản. Nếu có chứng từ chứng nhận xuất xứ hợp lệ, nguyên liệu có thể được cộng gộp khi xác định xuất xứ cho sản phẩm tại Việt Nam để đề nghị cấp C/O mẫu RCEP.
Mời bạn tham khảo thêm: Thủ tục nhập khẩu hạt giống vào Việt Nam
Khi nào xem xét công đoạn gia công, chế biến đơn giản?
Công đoạn gia công, chế biến đơn giản được xem xét đối với hàng hóa sử dụng nguyên liệu không có xuất xứ.
Công đoạn này không được dùng làm căn cứ xác định xuất xứ đối với hàng hóa có xuất xứ thuần túy hoặc được sản xuất hoàn toàn từ nguyên liệu có xuất xứ trong khối RCEP, trừ trường hợp cần xác định nước xuất xứ khi áp dụng cơ chế khác biệt thuế theo khoản 2 Điều 9 Thông tư số 05/2022/TT-BCT.
Công thức tính hàm lượng giá trị khu vực (RVC)
Theo Điều 8 Thông tư số 05/2022/TT-BCT, doanh nghiệp được lựa chọn một trong hai phương pháp tính hàm lượng giá trị khu vực (RVC): công thức trực tiếp hoặc công thức gián tiếp.
Việc lựa chọn phương pháp cần căn cứ vào dữ liệu chi phí, trị giá nguyên liệu và quy định xuất xứ áp dụng cho từng mặt hàng.
Cách áp dụng điều khoản De Minimis trong RCEP
De Minimis áp dụng cho hàng hóa xác định xuất xứ theo tiêu chí chuyển đổi mã số hàng hóa (CTC) tại Phụ lục I Thông tư số 05/2022/TT-BCT, không áp dụng cho tiêu chí hàm lượng giá trị khu vực (RVC).
Đối với hàng hóa vận chuyển quốc tế thuộc Chương 01 đến Chương 97 của Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa (HS), ngưỡng De Minimis là 10% trị giá FOB. Hàng hóa có thể đáp ứng yêu cầu xuất xứ nếu tổng trị giá nguyên liệu không có xuất xứ và không đáp ứng tiêu chí CTC không vượt quá ngưỡng này, đồng thời đáp ứng các điều kiện liên quan.
Đối với hàng dệt may thuộc Chương 50 đến Chương 63, ngưỡng 10% còn được xét theo trọng lượng. Tổng trọng lượng nguyên liệu không có xuất xứ và không đáp ứng tiêu chí CTC không được vượt quá 10% tổng trọng lượng sản phẩm.
Cách xác định hàng hóa thuộc diện áp dụng khác biệt thuế
Để xác định hàng hóa xuất khẩu sang nước thành viên RCEP có thuộc diện áp dụng mức thuế khác biệt hay không, doanh nghiệp cần tra cứu biểu thuế nhập khẩu và quy định liên quan của nước nhập khẩu.
Các nước áp dụng cơ chế khác biệt thuế gồm Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Philippines và Việt Nam. Doanh nghiệp cần kiểm tra biểu thuế hiện hành để xác định chính xác mức thuế đối với từng mặt hàng.
Có thể tham khảo văn bản pháp lý tại trang thông tin chính thức của RCEP: https://rcepsec.org/legal-text/.
Xác định nước xuất xứ RCEP khi có khác biệt thuế
Khi xuất khẩu hàng hóa từ Việt Nam sang nước thành viên áp dụng cơ chế khác biệt thuế, doanh nghiệp cần xác định nước xuất xứ để xác định mức thuế nhập khẩu ưu đãi tương ứng.
Trước tiên, cần kiểm tra mặt hàng có thuộc danh mục áp dụng khác biệt thuế tại Phụ lục IV Thông tư số 05/2022/TT-BCT hay không.
- Nếu thuộc danh mục: Nước xuất xứ được xác định theo các điều kiện quy định tại Phụ lục IV.
- Nếu không thuộc danh mục: Việc xác định nước xuất xứ thực hiện theo Điều 9 Thông tư số 05/2022/TT-BCT.
Doanh nghiệp nên đối chiếu quy định cụ thể của mặt hàng và thị trường nhập khẩu trước khi khai báo hải quan.
Chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa theo RCEP
Đối với hàng xuất khẩu từ Việt Nam sang các nước thành viên RCEP, doanh nghiệp có thể đề nghị cơ quan, tổ chức được Bộ Công Thương ủy quyền cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) mẫu RCEP.
Danh sách đơn vị cấp C/O được cập nhật trên Hệ thống quản lý và cấp chứng nhận xuất xứ điện tử của Bộ Công Thương tại https://ecosys.gov.vn.
Đối với hàng nhập khẩu vào Việt Nam từ các nước thành viên RCEP qua các đơn vị vận tải đường biển quốc tế, cơ quan hải quan xem xét chấp nhận C/O hoặc chứng từ tự chứng nhận xuất xứ do nhà xuất khẩu đủ điều kiện phát hành theo quy định hiện hành.
C/O mẫu RCEP có được cấp hồi tố không?
Thông tư số 05/2022/TT-BCT có hiệu lực từ ngày 04/04/2022. Kể từ thời điểm này, cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của Việt Nam xem xét cấp C/O mẫu RCEP cho hàng hóa xuất khẩu theo quy định.
Đối với các lô hàng xuất khẩu từ ngày 01/01/2022 đến trước ngày 04/04/2022, doanh nghiệp có thể đề nghị cấp hồi tố C/O mẫu RCEP. Việc cấp hồi tố phụ thuộc vào quy định của Việt Nam và yêu cầu của nước thành viên nhập khẩu.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng minh xuất xứ, chứng từ xuất khẩu và kiểm tra điều kiện tiếp nhận tại thị trường nhập khẩu để bảo đảm quyền hưởng ưu đãi thuế quan.