Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, ngành vận chuyển đường biển nội địa và quốc tế đang chịu áp lực lớn trong việc cắt giảm phát thải khí nhà kính. International Maritime Organization (IMO) đã ban hành nhiều quy định mới nhằm hướng tới mục tiêu giảm phát thải carbon trong giai đoạn 2025–2030. Những thay đổi này dự kiến sẽ tác động trực tiếp đến chi phí vận tải biển vào năm 2026 và các năm tiếp theo.
Tổng quan về các quy định mới của IMO
IMO đã triển khai hàng loạt chính sách nhằm kiểm soát lượng khí thải CO₂ từ tàu biển. Trong đó, hai chỉ số quan trọng đang được áp dụng rộng rãi là CII (Carbon Intensity Indicator) và EEXI (Energy Efficiency Existing Ship Index).
- Quyđịnh EEXI (Chỉ số thiết kế hiệu quả năng lượng cho tàu hiện có): Tất cả các tàu thương mại có tổng dung tích trên 400 tấn phải đáp ứng tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng tối thiểu theo thiết kế mới. Đối với các tàu không đáp ứng yêu cầu, chủ tàu phải lắp đặt thiết bị giới hạn công suất động cơ hoặc cải thiện hiệu suất năng lượng để giảm phát thải.
- Quy định CII (Chỉ số cường độ carbon hoạt động): Mỗi tàu sẽ được xếp hạng theo mức độ phát thải carbon theo hoạt động hàng năm, với 5 mức từ A (tốt nhất) đến E (kém nhất). Các tàu có xếp hạng E sẽ phải chịu phạt tài chính và phải có kế hoạch cải thiện hiệu suất trong vòng 2 năm.
- Cơ chế định giá carbon toàn cầu: Từ năm 2028, các tàu sẽ bị tính phí 380 USD cho mỗi tấn khí CO2 phát thải vượt ngưỡng cho phép, với mức phạt tăng thêm cho các tàu vượt ngưỡng cao hơn. Khoản thu từ phí này sẽ được sử dụng để hỗ trợ chuyển đổi sang năng lượng xanh cho ngành vận tải biển.
Mời bạn tìm hiểu thêm về công ty vận tải đường biển tại Hà Nội uy tín
Tác động trực tiếp đến chi phí vận tải năm 2026
Đến năm 2026, những quy định này sẽ tạo ra nhiều gánh nặng chi phí cho các hãng tàu:
- Chiphí nâng cấp và bảo trì tàu: Các tàu cũ không đáp ứng tiêu chuẩn EEXI sẽ phải lắp đặt thiết bị giới hạn công suất, cải thiện mũi tàu hoặc chân vịt để giảm tiêu thụ nhiên liệu. Chi phí cho việc này có thể lên đến hàng triệu đô la cho mỗi tàu, đặc biệt đối với các hãng vận tải sở hữu đội tàu già cỗi. Ngoài ra, các tàu cũng phải thường xuyên bảo trì hệ thống xử lý khí thải để đảm bảo tuân thủ quy định, tăng thêm chi phí vận hành hàng tháng.
- Chiphí nhiên liệu sạch: Để giảm phát thải, nhiều hãng tàu sẽ chuyển sang sử dụng nhiên liệu xanh như methanol xanh, amoniac hoặc hydro. Tuy nhiên, chi phí của các loại nhiên liệu này hiện nay cao gấp 2-3 lần nhiên liệu hóa thạch truyền thống. Đến năm 2026, khi nhu cầu nhiên liệu xanh tăng cao, giá cả có thể sẽ còn tăng thêm, làm tăng chi phí vận hành trung bình của mỗi tàu lên đến 30-40%.
- Chiphí phạt tài chính và giao dịch tín chỉ carbon: Các tàu có xếp hạng CII thấp sẽ phải chịu phạt tài chính theo quy định của IMO. Đến năm 2026, mức phạt có thể tăng lên đến hàng trăm nghìn đô la cho mỗi chuyến tàu vi phạm. Ngoài ra, các hãng tàu cũng có thể phải mua tín chỉ carbon từ các doanh nghiệp có phát thải thấp hơn để bù đắp lượng phát thải vượt ngưỡng, tạo thêm chi phí phi lợi nhuận cho hoạt động.
- Thayđổi về tốc độ vận chuyển: Để giảm tiêu thụ nhiên liệu và phát thải, nhiều hãng tàu sẽ giảm tốc độ vận chuyển trung bình từ 11-12 hải lý/giờ xuống còn 9-10 hải lý/giờ. Điều này sẽ làm tăng thời gian vận chuyển hàng hóa, khiến các hãng tàu phải tăng cước phí để bù đắp chi phí thời gian và mất doanh thu do chậm giao hàng.
Bỏ túi ngay: Quy trình nhập khẩu hàng nguyên container
Tác động gián tiếp đến chuỗi cung ứng toàn cầu
Ngoài tác động trực tiếp đến chi phí vận tải, các quy định mới của IMO cũng sẽ thay đổi toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu:
- Tănggiá cả hàng hóa: Khi chi phí vận tải tăng, các hãng tàu sẽ chuyển gánh nặng này cho các nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu. Đến năm 2026, giá cả hàng hóa xuất khẩu như điện tử, dệt may, thủy sản của Việt Nam có thể tăng thêm 5-10% do chi phí vận tải cao hơn.
- Thayđổi mô hình vận chuyển: Các hãng tàu sẽ ưu tiên vận chuyển hàng hóa lớn và giá trị cao để bù đắp chi phí tăng, khiến các mặt hàng giá trị thấp như hàng tiêu dùng thông thường phải chờ thời gian vận chuyển dài hơn.
- Tháchthức cho doanh nghiệp nhỏ và vừa: Các doanh nghiệp vận tải biển nhỏ và vừa không có đủ vốn để nâng cấp tàu hoặc chuyển sang nhiên liệu xanh sẽ phải đối mặt với nguy cơ phá sản hoặc bị mua lại bởi các hãng tàu lớn hơn, dẫn đến sự tập trung ngành vận tải biển toàn cầu.
Đọc thêm: vận chuyển hàng hóa quốc tế bằng đường biển
Giải pháp đối mặt với thách thức năm 2026
Để giảm tác động của các quy định mới về giảm phát thải carbon, các doanh nghiệp vận tải biển có thể áp dụng các giải pháp sau:
- Đầutư vào công nghệ tiết kiệm năng lượng: Lắp đặt buồm điện, hệ thống thu hồi nhiệt khí thải hoặc mũi tàu tối ưu để giảm tiêu thụ nhiên liệu và phát thải carbon.
- Chuyểnsang nhiên liệu xanh: Thử nghiệm sử dụng methanol xanh hoặc amoniac cho một số tàu trong đội tàu, đồng thời hợp tác với các nhà cung cấp nhiên liệu để xây dựng hạ tầng cung cấp nhiên liệu xanh tại các cảng chính.
- Hợptác với các đối tác trong chuỗi cung ứng: Thảo luận với các nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu để chia sẻ chi phí tăng do quy định mới, đồng thời xây dựng hợp đồng dài hạn để ổn định doanh thu.
- Theodõi và tuân thủ quy định: Đặt ra đội ngũ chuyên trách theo dõi các thay đổi về quy định môi trường hàng hải, đảm bảo tất cả các tàu đều đáp ứng tiêu chuẩn CII và EEXI để tránh phạt tài chính.
Đọc thêm: Tiềm năng ngành Logistics Việt Nam
Kết luận
Các quy định mới của IMO về giảm phát thải carbon sẽ tác động mạnh mẽ đến chi phí vận tải năm 2026, tạo ra thách thức lớn cho các hãng tàu và chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để ngành vận tải biển chuyển mình sang mô hình vận chuyển bền vững, giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Để thành công trong quá trình chuyển đổi này, các doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn sàng chi phí và công nghệ, đồng hợp tác với các đối tác trong chuỗi cung ứng để chia sẻ gánh nặng và tối ưu hóa hiệu quả hoạt động.
Nếu bạn muốn biết chi tiết cách áp dụng các giải pháp này cho doanh nghiệp vận tải biển của mình, hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn chi tiết về quy trình chuyển đổi sang năng lượng xanh và tuân thủ quy định mới của IMO.