Giá cước vận tải biển tăng cao trong những năm gần đây và đặc biệt trong thời điểm biến động hiện tại tạo ra áp lực lớn lên chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu phụ thuộc nhiều vào vận tải đường biển.
Sau đây, đơn vị vận chuyển đường biển nội địa NEU Logi (NEU Thăng Long Logistics) sẽ cùng bạn phân tích những thách thức và giải pháp trong tình trạng leo thang kéo dài này!
Bối cảnh giá cước vận tải biển toàn cầu tăng cao
Giá cước vận tải biển tăng cao không chỉ là vấn đề ngắn hạn mà đang trở thành thách thức dài hạn đối với ngành logistics toàn cầu. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động thích ứng, tối ưu chuỗi cung ứng và linh hoạt trong phương án vận chuyển để duy trì hiệu quả kinh doanh.
Nguyên nhân khiến giá cước vận tải biển tăng cao thời điểm gần đây
Sau đại dịch, hệ thống logistics quốc tế vẫn chưa phục hồi hoàn toàn, kéo theo nhiều vấn đề tồn đọng:
- Thiếu hụt container: Nguồn cung container chưa đáp ứng đủ nhu cầu vận chuyển tăng nhanh
- Tắc nghẽn cảng biển: Nhiều cảng lớn trên thế giới thường xuyên quá tải, làm chậm tiến độ giao nhận cũng như giá cước vận tải biển tăng cao.
- Chi phí nhiên liệu tăng: Giá dầu biến động mạnh khiến chi phí vận hành tàu biển tăng cao
- Rủi ro địa chính trị: Căng thẳng thương mại và bất ổn an ninh hàng hải ảnh hưởng đến các tuyến vận chuyển, đặc biệt thời điểm hiện tại với những bất ổn ở khu vực Trung Đông.
- Chính sách điều tiết của hãng tàu: Việc cắt giảm chuyến hoặc điều chỉnh lịch trình góp phần đẩy giá cước lên cao
Những yếu tố này kết hợp khiến giá cước vận tải biển tăng cao không chỉ trong ngắn hạn mà còn kéo dài trong nhiều giai đoạn.
Tham khảo thêm: Xung đột Iran dưới góc nhìn ngành vận tải biển
Tác động của giá cước đến thị trường logistics quốc tế
Sự biến động của giá cước đã làm thay đổi đáng kể cấu trúc ngành logistics toàn cầu:
- Doanh nghiệp lớn gia tăng lợi thế: Các hãng vận tải quy mô lớn có khả năng kiểm soát giá và nguồn lực tốt hơn
- Doanh nghiệp nhỏ gặp khó khăn: giá cước vận tải biển tăng cao khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp, đặc biệt với các đơn hàng ngắn hạn
- Xu hướng tối ưu chi phí: Nhiều doanh nghiệp chuyển sang vận tải đa phương thức để giảm áp lực chi phí
- Dịch chuyển chuỗi cung ứng: Các nhà máy có xu hướng đặt gần thị trường tiêu thụ nhằm hạn chế phụ thuộc vào vận tải đường dài
Tác động của giá cước vận tải biển tăng cao đến chi phí và hoạt động sản xuất
Việc giá cước vận tải biển tăng cao không chỉ ảnh hưởng đến logistics mà còn tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất và kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp.
Chi phí logistics tăng làm giá thành sản phẩm đội lên
Khi chi phí vận chuyển container quốc tế đường biển leo thang, doanh nghiệp buộc phải gánh thêm chi phí logistics trong cơ cấu giá thành. Đối với những ngành có biên lợi nhuận thấp như dệt may, nhựa…, chỉ cần cước vận tải tăng nhẹ cũng đủ làm giảm sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường xuất khẩu.
Doanh nghiệp phải điều chỉnh sản xuất và kế hoạch giao hàng
Giá cước vận tải biển tăng cao cao khiến nhiều doanh nghiệp phải thay đổi chiến lược vận hành như:
- Giảm tần suất xuất hàng
- Trì hoãn các đơn hàng nhỏ
- Điều chỉnh sản lượng sản xuất
Trong một số trường hợp, doanh nghiệp thậm chí phải tạm dừng hoạt động do chi phí vận chuyển vượt quá lợi nhuận kỳ vọng hoặc không đảm bảo tiến độ giao hàng.
Chi phí nhập khẩu và lưu kho đồng loạt tăng
Không chỉ xuất khẩu, chi phí nhập khẩu nguyên vật liệu cũng tăng theo do giá cước vận tải biển tăng cao theo cả hai chiều. Điều này buộc doanh nghiệp phải tăng lượng hàng tồn kho để dự trữ, kéo theo chi phí lưu kho, bảo quản và quản lý hàng hóa tăng đáng kể.
Ảnh hưởng đến dòng tiền & hiệu quả kinh doanh
Bên cạnh chi phí sản xuất, giá cước vận chuyển đường biển quốc tế còn gây áp lực lớn lên dòng tiền và hiệu quả tài chính của doanh nghiệp.
Vòng quay vốn chậm lại
Tình trạng tắc nghẽn cảng và thiếu chuyến tàu khiến thời gian vận chuyển kéo dài, làm chậm quá trình thu hồi vốn. Điều này đặc biệt bất lợi với các doanh nghiệp có chu kỳ sản xuất ngắn, cần xoay vòng vốn nhanh.
Biên lợi nhuận bị thu hẹp
Khi giá cước vận tải biển tăng cao nhưng giá bán khó điều chỉnh tương ứng, lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ bị giảm đáng kể. Với các hợp đồng dài hạn đã ký trước, doanh nghiệp thường phải tự gánh phần chi phí phát sinh, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh.
Áp lực tài chính gia tăng
Trong bối cảnh giá cước biến động, nhiều hãng tàu và nhà cung cấp yêu cầu thanh toán trước để giữ chỗ hoặc cố định giá. Điều này khiến doanh nghiệp phải:
- Tăng lượng tiền mặt dự trữ
- Sử dụng vốn vay nhiều hơn
Hệ quả của việc giá cước vận tải biển tăng cao là chi phí tài chính tăng cho toàn bộ hệ sinh thái logistics, đồng thời làm giảm hiệu quả sử dụng vốn và gia tăng rủi ro trong hoạt động kinh doanh.
Hệ quả đối với xuất khẩu & năng lực cạnh tranh quốc tế
Sự gia tăng của giá cước vận tải biển không chỉ ảnh hưởng đến chi phí mà còn tác động trực tiếp đến chiến lược xuất khẩu và vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường toàn cầu.
- Giảm lợi thế cạnh tranh về giá:Khi giá cước vận tải biển tăng cao, giá thành sản phẩm xuất khẩu cũng bị đẩy lên, khiến hàng hóa Việt Nam khó cạnh tranh với các quốc gia gần thị trường tiêu thụ như Trung Quốc, Thái Lan hay Mexico. Trong bối cảnh đó, nhiều khách hàng quốc tế có xu hướng ưu tiên lựa chọn nguồn cung gần để tiết kiệm chi phí vận chuyển.
- Khó đảm bảo tiến độ giao hàng: Những biến động như thiếu container, tắc nghẽn cảng hay thay đổi lịch tàu khiến doanh nghiệp gặp khó trong việc giữ đúng thời gian giao hàng. Việc chậm trễ không chỉ dẫn đến nguy cơ bị phạt hợp đồng mà còn ảnh hưởng đến uy tín và mối quan hệ hợp tác lâu dài. Đặc biệt, với mô hình chuỗi cung ứng Just-in-time, chỉ cần trễ vài ngày cũng có thể gây gián đoạn lớn.
- Nguy cơ mất đơn hàng và khách hàng dài hạn: Khi không thể duy trì mức giá ổn định hoặc giao hàng đúng hạn, các doanh nghiệp vận chuyển hàng rời bằng đường biểndễ mất lợi thế trước đối thủ. Nhiều trường hợp đã bị cắt giảm hoặc chấm dứt hợp đồng dài hạn do không đáp ứng được yêu cầu về chi phí và tiến độ. Điều này không chỉ làm giảm doanh thu mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh thương hiệu trên thị trường quốc tế.
Giải pháp giảm thiểu tác động đối với doanh nghiệp
Để thích ứng với việc giá cước vận tải biển tăng cao và biến động của thị trường vận tải, doanh nghiệp cần chủ động triển khai các giải pháp linh hoạt và hiệu quả.
- Ký kết hợp đồng vận chuyển dài hạn: Thay vì phụ thuộc vào giá cước ngắn hạn, doanh nghiệp nên làm việc với các hãng tàu hoặc forwarder uy tín để ký hợp đồng dài hạn hoặc theo sản lượng. Cách này giúp ổn định chi phí, đảm bảo năng lực vận chuyển và hạn chế rủi ro tăng giá đột ngột.
- Kết hợp đa phương thức vận tải: Việc linh hoạt kết hợp giữa vận tải đường biển, đường bộ, đường sắt hoặc thậm chí đường hàng không sẽ giúp doanh nghiệp phân tán rủi ro. Đối với các tuyến ngắn hoặc hàng hóa cần giao nhanh, chuyển đổi phương thức vận tải có thể giúp tối ưu thời gian và kiểm soát tiến độ tốt hơn.
- Hợp tác với đơn vị logistics chuyên nghiệp: Làm việc với các đối tác logistics có mạng lưới quốc tế và khả năng dự báo thị trường sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả vận hành. Những đơn vị này không chỉ cập nhật biến động giá cước theo thời gian thực mà còn hỗ trợ xây dựng kế hoạch vận chuyển tối ưu, giảm thiểu rủi ro và đảm bảo giao hàng đúng hạn.
Kết luận
Vấn đề giá cước vận tải biển tăng cao đang đặt ra nhiều thách thức cho hoạt động xuất khẩu và cạnh tranh quốc tế. Tuy nhiên, nếu chủ động thích ứng bằng các giải pháp phù hợp, doanh nghiệp hoàn toàn có thể giảm thiểu rủi ro, duy trì lợi thế và phát triển bền vững trong bối cảnh thị trường nhiều biến động.